عجایبی از زنبور عسل

و اوحى ربک الى النحل ان اتخذى من الجبال ببوتا و من الشجر و مما یعرشون ثم کلى من کل الثمرات فاسلکى سبل ربک ذللا یخرج من بطونها شراب مختلف الوانه فیه شفاء للناس ان فى ذلک لایه لقوم یتفکرون .

و خداوند به زنبور عسل وحى فرستاد که در دل کوهها خانه بسازد و بر روى درختان و جاهاى بلند جاى بگیرد. سپس امر فرمود به زنبورها که از میوه ها و گلها استفاده کنید و از راههاى پروردگار خود که مسخر شما است بهره گیرید تا از شکم زنبورها شرابى رنگارنگ بیرون آید که شفاى دردهاى مردم است و در آن نشانى از قدرت خداوند براى قومى که اندیشه و تفکر کنند وجود دارد.

زندگى زیبا و مهیج زنبور عسل از عسلش شیرین تر است.

تعاون و زندگى دسته جمعى زنبور عسل که برگرفته از الهامات است تعجب همه متفکران عالم را به خود جلب نموده است. هر کندویى هزاران زنبور از انواع مختلف در خود جاى داده است.

بخشى از زنبورها کارگرند و شغلشان این است که کیلومترها راه را در شبانه روزى طى مى کنند حتى آمار نشان مى دهد که در شب پرواز بیشترى دارند و بر روى گلهاى و گیاهان متنوع مى نشینند و از شیره جان گیاهان مى مکند و در داخل شکم توسط اعضاى گوارشى خود تبدیل به عسل مى سازند و سپس در داخل کندوها از طریق دهانشان عسل را در طبقات چیده شده به شکل شش ضلعى قرار مى دهند.

خستگى براى این موجود بى معنا است و آنچه که برایش مهم است انجام وظیفه است که طبق فرمان خداوند کریم باید عمل نماید و دست از پا خطا نخواهد کرد. بخشی از زنبورها به عنوان مادر و ملکه عمل مى کنند که وظیفه تخم ریزى را به عهده دارند تا زنبورهاى جدید پیدا شده و باعث رونق اقتصادى جامعه گردد.

قسمتى از زنبورها شغل نگهبانى از کندو را دارند که هیچ غریبه اى نمى تواند وارد کندو شود و قبل از ورود در کندو آنان را شناسایى کرده و درجا با سلاح گرم خود آنان را نابود مى سازند و اگر داخل کندو و این درگیرى رخ دهد زنبور مرده را به بیرون کندو انتقال مى دهند تا تعفن آن بقیه را اذیت نکند.

در تاریخ دانشین زندگى زنبور آمده است که این موجود کوچک در ظاهر که دنیایى را در خود جاى داده است با پیام رسانى همانند بى سیم ، مخابره خبر مى کند. یکى از زنبور داران مى گفت : یک روز تصمیم گرفتم کاسه عسلى را با یک عدد زنبور عسل از کندوهاى شخصى خودم را در یک فاصله دور قرار دهم لذا کیلومترها دور شدم . سپس کاسه عسل را پایین گذاشتم و زنبور عسل را در کنار آن رها کردم این حیوان بر روى عسل نشست و چند بار دور زد و سپس پشت به آفتاب به سوى کندوها نشست و شروع به حرکات خاصى نمود که پس از چند دقیقه زنبورهاى زیادى را مشاهده کردم که همه از کندوهاى شخصى خودم بودند و آنها با خوردن عسل به کندوها برگشتند و آنقدر رفت و آمد کردند تا عسل به اتمام رسید. من از آنجا متوجه شدم که زنبورها مى توانند پیام خود را از راه دور به دوستانشان ابلاغ کنند و این بسیار امر مهمى است که در این موجودات به ظاهر ریز مشاهده مى شود.
زنبور عسل به وظایف خود بسیار آشنا مى باشد به طورى که تا جایى که امکان دارد از عسلى که خود تهیه نموده استفاده نمى کند و سعى مى کند از گیاهان بهره بگیرد مگر آنکه در محاصره اقتصادى سختى قرار بگیرد و به علت نبودن شهد و شیرینى گیاهان از عسل خود استفاده کند تا رفع اضطرار شود و یا زنبورداران در چنین موقعیتى از شکر براى تغذیه زنبورها استفاده مى کنند.

 

موارد دیگری از زنبور عسل

۱- زنبور عسل از ماده اى قندى مخصوصى که بن و بیخ گلها است استفاده مى کند.
ولى زنبور شناسان مى گویند: احیانا از تخمدان گلها و دمبرگها و میوه ها نیز استفاده مى کنند لذا قرآن مى فرماید: (من کل الثمرات )
یعنى از همه میوه ها استفاده کنند. جمله عجیبى که از موریس مترلینگ دانشمند زیست شناس نقل شده اهمیت این تعبیر قرآن را آشکار مى کند. او مى گوید همین امروز اگر زنبور عسل اعم از وحشى و اهلى از بین بروند یکصد هزار نوع از گیاهان و گلها و میوه هاى ما از بین خواهند رفت و از کجا اصولا تمدن ما از بین نرود.
مراد او این است که زنبورهاى عسل در جابجا کردن گرده هاى نر و بارور کردن گیاهان ماده و به دنبال آن پرورش میوه ها بسیار سهم عظیمى دارند، که بعضى از دانشمندان این عمل آنها را از عسل سازى آنها مهمتر مى دانند.

 

۲- راههاى مطمئن و رام : قرآن مى گوید خداوند به زنبور عسل وحى و الهام فرستاد که در جاده هاى پرودگارت که رام و تسلیم تو است گام بردار.

زنبور شناسان با مطالعات دریافته اند که صبحگاهان زنبورهایى که مامور شناسایى گلها هستند از کندو خارج شده و مناطق پر گل را کشف و شناسایى مى کنند و به کندو باز مى گردند و حتى سمت و جهت و فاصله محل را دقیقا به دیگران اطلاع مى دهند زنبورها براى گمراه نشدن ، مناطق را با پراکندن بوهاى مختلف نشانه گذارى مى کنند به طورى که امکان سرگردانى نیست و احتمالا آیه اشاره به این مطلب دارد.

 

۳- عسل در کجاى زنبور ساخته مى شود؟ شاید هنوز بسیارى فکر کنند زنبور عسل ، شیره گلها را مکیده و در دهان خود جمع و درکند و ذخیره مى کند در حالى که چنین نیست بلکه شیره گل را به بعضى از حفره هاى درون خود که زنبور شناسان آنرا چینه دان مى گویند مى فرستد و در آنجا که حکم یک کارخانه کوچک مواد شیمیایى را دارد تغییر و تحولهاى مختلفى پیدا کرده و شهد گلها را به عسل تبدیل نموده و مجددا زنبور، آن عسل را از دستگاه گوارش خود به وسیله دهانش خارج مى کند. عجیب اینکه سوره نحل در مکه نازل شده و در منطقه مکه نه گل و گیاهى وجود دارد و نه زنبورهاى عسل ولى قرآن با این ظرافت از آنها سخن مى گوید
تخرج من بطونها شراب مختلف الوانه .

 

۴- رنگهاى مختلف عسل : رنگ عسل بر حسب آنکه زنبور بر روى چه گل و ثمره اى نشسته متفاوت است به همین جهت در پاره اى از موارد قهوه اى تیره ، گاهى نقره اى سفید، بى رنگ ، زرد رنگ ، گاه شفاف و زمانى تیره و یا زرد طلایى و گاهى خرمائى مایل به سیاه است . این تنوع ذوقها و سلیقه هاى مردم است زیرا امروزه ثابت شده که رنگ غذا در تحریک اشتهاى انسان بسیار مؤ ثر است.

قدیمى ها نیز گویا این مسئله روانى را درک کرده بودند که به غذاهاى خود زعفران ، زرد چوبه و مواد رنگى دیگر مى زدند تا از طرق بصرى نیز میهمانها را بر سر اشتها در آورند. در کتب غذاشناسى هم بر این مطلب تاءکید شده است .

 

۵- عسل ماده اى شفا بخش است : مى دانیم بسیارى از داروهاى اساسى در گیاهان نهفته است که بسیارى از آنها هنوز براى بشر ناشناخته است . دانشمندان مى گویند: زنبور عسل چنان دقتى در مکیدن شیره گیاهان دارد که مواد داروئى در آنها را نیز جذب کرده و بطور زنده در عسل حفظ مى کند.

 

۶- تلاش زنبور عسل براى انسانها است (للناس ):
از نکات جالبى که زنبور شناسان ذکر مى کنند این است که زنبور عسل براى رفع گرسنگى خود نیاز به دو یا سه گل دارد تا از آنها تغذیه کند در حالى که در هر ساعت بطور متوسط روى دویست و پنجاه گل نشسته و کیلومترها راه مى پیماید و این همه فعالیت در واقع در راه زندگى انسانها و براى آسایش و سلامتى آنان است .

 

۷- فساد نشدن عسل : عسل از غذاهائى است که هرگز فاسد نمى شود و حتى ویتامینهاى آن هم به مرور زمان از دست نمى روند. دانشمندان علت این امر را وجود پتاسیم در عسل مى دانند که موانع رشد میکروب مى شود به علاوه داراى مقدارى مواد ضد عفونى کنند اسید فورمیک است و لذا مصریان قدیم از این خاصیت استفاده کرده و مردگان خود را مومیائى مى کردند تا بدنشان فاسد نشود. وقتى قبر فراعنه مصر را پس از ۲۳ قرن شکافتند، عسل دست نخورده و سالم در کنارشان وجود داشت .

 

۸- نیش زنبور عسل خاصیت درمانى دارد: دانشمندان پى برده اند که نیش ‍ زنبور عسل براى بیماریهائى مانند رماتیسم ، مالاریا، درد اعصاب و بعضى دیگر از امراض مؤ ثر است البته نیش زدن زنبور به عنوان خودکشى زنبور محسوب مى شود و با نیش زدن مى میرد. قابل توجه است که گزش یک یا چند زنبور معمولا قابل تحمل است ولى گزش دویست تا سیصد عدد زنبور باعث فلج شدن دستگاه تنفسى و احتمالا مرگ است .
با توجه به خواص متعدد غذائى و دارویى که در زنبور عسل و عسل آن نهفته است کمتر موجودى بین موجودات عالم یافت مى شود که این همه اثرات مفید و خواص متعدد در خود جاى داده باشد. همه زحمات زنبور عسل براى آن است که بر روى سفره غذاى انسان ، غذائى مقوى و خوش ‍ طعم و خوش رنگ وجود داشته باشد که با بهره ورى از آن و خواص دارویى آن لحظه اى به خود آید و به شکرانه این نعمت عظماى الهى بر سر سفره تفکر و اندیشه بنشیند و خداى منان را سپاس گوید و موجب شناخت بیشتر انسان نسبت به خالق چنین موجود عجیبى گردد.

 

از عجایب دیگر زنبور عسل

زنبور عسل براى طول عمر خود ۱۳۵ گرم عسل تهیه مى کند و براى ۴۰۰ گرم عسل باید ۸۰ هزار بار از کندو خارج شود که با این مقدار رفت و آمد مى تواند محیط کره زمین را دو بار دور بزند.
هر کندو بین ۳۰ تا ۸۰ هزار جمعیت دارد که به سه گروه ملکه و نر و کارگر تقسیم مى شوند.
زنبور کارگر که از ملکه و زنبور نر کوچکتر است دارى ۵ چشم مى باشد که دو چشم در دو طرف سر که هر یک بیش از ۶۰۰۰ عدسى دارد که در هر لحظه مى تواند ۱۲۰۰۰ تصویر را ببیند در حالى که انسان مى تواند دو تصویر را در یک لحظه ببیند. سه چشم دیگر در سه گوشه اى که در میان دو چشم مرکب بوجود آمده یعنى روى پیشانى قرار گرفته است مى باشد. زنبور کارگر نه بینى دارد و نه گوش ولى شاخکهاى آن دارد هزارها عضو بسیار کوچک است که حس بویایى و شنوایى در آن تعبیه شده است . سراسر این شاخکها را موهاى بسیار ریز پوشانده که زنبور در تاریکى به وسیله آنها راه خود را پیدا مى کند.

 

زنبور عسل چهار نوع سلول و حجره براى خود مى سازد.

 

۱- حجره هاى سلطنتى که محل زندگى ملکه است که سمت پادشاهى دارد.
۲- حجره هاى بزرگتر براى پرورش جنس نر و انبار آذوقه است .
۳- حجره و خانه هاى کوچک که محل پرورش تخمها و نوزادان است که حدود هشت دهم شانه هاى کندو را تشکیل مى دهند.

خانه هاى کند و شش ‍ ضلعى است که محکمترین شکل هندسى است . قطر حجره هاى کندو ۱۱ میلى متر است که زنبور مى تواند از داخل آن عبور کند و حداکثر قطر حجره ها ۲۲ میلى متر است .
ملکه براى باور شدن ، همه زنبورهاى نر را به سوى خود مى کشد و با پرواز کردن ملکه ، همه زنبورهاى نر کندو به همراه او پرواز مى کنند.

زنبورهاى نر در یک مسابقه سنگین در فضا شرکت مى کنند، که در این مسابقه فقط یک زنبور نر به عنوان برنده مسابقه معرفى مى شود که این زنبور پیروز، موفق به ازدواج با ملکه مى شود و ملکه باور شده به کندو بر مى گردد و آن زنبور نر پس از عروسى در فضا مى میرد و بقیه زنبورهاى نر به کندو بر مى گردند و تا جایى که غذا هست استفاده مى کنند و زنبورهاى کارگر اگر ببینند غذاى کندو کم شده زنبورهاى نر را مى کشند و جسدهاى آنها را به بیرون کند و انتقال مى دهند.